مترجم زبان فارسی به عربی و عربی به فارسی/مترجم اللغه العربیه و الفارسیه


+ نیما یوشیج ــ مقاله به زبان عربی ( حیاة الشاعر الایرانی نیما یوشیج)

نیما یوشیج

ان محاولات التجدید فی الشعر الفارسی ظاهرة لم تولد مع عصر نیما یوشیج ولا مع مرحلة حرکة الدستور «المشروطیة»، فالرغبة فی التغییر والتجدید فی اسالیب شعر کل مرحلة قضیة ملحة کانت تساور اذهان عدد من الشعراء باستمرار بما یتناسب والشروط التاریخیة لعصرهم، فالشاعر الخاقانی الشیروانی، ونظامی الکنجوی، وشعراء مدرستیّ شیروان وارّان قد جددوا فی اسالیب الشعر عن عمد ووعی.
کما ان جهود رجال الصوفیة تعدّ من اهم الخطوات فی میدان تجدید الشعر الفارسی، یقول مولانا جلال الدین الرومی:

بگیر وپاره کن این شعر را چون شعر کهن
که فارغ است معانی ز حرف وباد و هوا
هین سخن تازه بگو تا دل و جان تازه شود
وارهد از حد جهان بی حد واندازه شود

ای: «هاک هذا الشعر وحطمه لانه شعر عتیق.. معانیه فارغة فضفاضة کالهواء..
هیا! قل کلاما جدیدا یحرّک القلب وینعش الروح، وتحرّر من قیود هذا العالم الشاسع!».

بعد عصر الانحطاط، وهی المرحلة التی اطلقناها على الفترة التالیة لعصر حافظ الشیرازی، حاول بعض الشعراء من بعد عبدالرحمن الجامی ایجاد تحول فی الشعر، لکنها کانت حرکة مفرطة فی التکلّف الممل والتصنّع المرضی المخلّ بعد ذلک حاول شعراء السبک الهندی ایضا التجدید فی عناصر الخیال وهی حقا مساع تجدیدیة بدیعة وجدیرة بالاهتمام والذکر مقارنة مع نظائرها.
من ثم حاول شعراء المرحلة الزندیة والقاجاریة التغییر من خلال ابداع لغة قابلة للفهم وبعیدة عن اسلوب التخیل المعقد فی السبک الهندی.
والجدیر بالقول ان شعر العصر القاجاری هو الشعر الفارسی الوحید الذی کان یفتقد مفهوم التجدید وفقا لشروطه الزمانیة والمکانیة، ولهذا اطلق علیه اسم «سبک بازکشت» ای الاسلوب الارتجاعی على کل حال فهذه المحاولات التجدیدیة لم یحالفها النجاح لانها کانت تستقی من رؤیة احادیة الجانب، ولا سیما فی الجانب العاطفی للشعر، والذی یُعد اهم ابعاد الشعر، حیث بقی مغفلا فی اغلب هذه النهضات الادبیة.
فهؤلاء الشعراء قلّما کانوا یراعون الجانب العاطفی فی شعرهم، واذا ما کان هناک احساس عاطفی فهو مسخ لمشاعر من کان قبلهم من الشعراء، والسبب فی ذلک الضعف واضح، فالعواطف تسیر بشکل طبیعی حینما تتسق وایقاع حرکة وایقاع حرکة الطبیعیة، ولان حیاة هؤلاء الشعراء من الناحیة الفردیة والاجتماعیة لم تکن سوى صدى للمسائل المطروحة لدى الاجیال السابقة لذا فالمیدان العاطفی للادب، الذی یعتبر الوجه الآخر للحیاة، قلّما تعرّض لمطرقة التغییر.
رویدا رویدا، ومع بدایة عصر النهضة الفکریة فی اواخر القرن التاسع عشر التی نشأت مع تعرّف المفکرین الایرانیین على مظاهر عالمیة جدیدة بدأ الانسان یدرک موقعه فی الهیکل الاجتماعی الجدید، وبدأ یستشعر قدرته على التاثیر فی مصیره، واطلع على المراحل التی قطعتها المجتمعات الاوروبیة فی حیاتها المدنیة والاجتماعیة، فوضع قیم محیط حیاته فی معرض التغییر، وبدأت بعض المسائل القومیة والعرقیة تطفو على سطح الفکر البشری، کما ان مفاهیم کالقانون والحریة والثقافة الجدیدة، کانت بعض العوامل التی اجتاحت حیاة الناس، واوجدت تغییرا فی مفهوم الحیاة، ان لم یکن لدى عامة الناس فعلى الاقل لدى المتنورین منهم.
ان تغییر قیم الحیاة یواکبها تغییر فی نوع العواطف والنظرات الى الحیاة ایضا، وهذا ما جعل شعر مرحلة المشروطیة یحاط بهالة عاطفیة شدیدة وتطوّر ما الامر الذی جعل شعر مرحلة المشروطیة یحاط بهالة عاطفیة شدیدة، وتطوّر وتفتّح مراعیا المشاعر الانسانیة لذلک العصر، کما فی اشعار ایرج وبهار ودهخدا وعشقی وعارف اللاهوتی وفرخی.
وهذا التغییر فی الحیاة الذی قاد الى تغییرات فی المشاعر والعواطف قد اثرّ ایضا فی عناصر الشعر الاخرى کالخیال والایقاع واللغة، وهنا علینا الا نغفل الانتقادات الاجتماعیة الشدیدة فی هذه المرحلة.
لقد کان شعر المرحلة المشروطیة یمثل اداة اجتماعیة خالصة، وقد تجاوز فی خطابه دائرة البلاط لیشمل عامة الناس، وهی قضیة عاطفیة تثیر الانتباه حقا.
ولعل العواطف التی تبدو جلیا فی شعر هذه المرحلة هی تلک المشاعر والاحاسیس التی تدور حول قضایا ذلک العصر کموضوع القومیة والسعی لایقاظ الحسّ القومی ونقد التخلف الثقافی والفقر والخرافات المذهبیة وانعدام الحریة، ولذا فهی ناجمة عن الذات الاجتماعیة.
ولما کان شعر مرحلة المشروطة یمثل اداة اهم عناصرها العاطفة، لذا قلّما التفت شعراء تلک المرحلة الى العناصر الشعریة لدى الآخرین کالخیال واللغة والموسیقى والشکل، فمن ناحیة الخیال هو شعر ضعیف جدا، لکنه من ناحیة اللغة خطا خطوات تجاه الامام، لان هدفه کان توسیع دائرة مخاطبیة، لذا فقد سعى للاستفادة من لغة ابناء عصره، وقد حالفه التوفیق فی ذلک، فلغة شعراء کایرج وعشقی وعارف وسید اشرف تکاد تدانی لغة عامة الناس، ومن ناحیة الایقاع حاول الاقتراب من ایقاعات الناس المحبوبة کالتی تنعکس فی بکائیاتهم ونوحهم وغنائهم، ولهذا یکاد شعر تلک المرحلة یخلو من الفاظ اسلوب الشعر القاجاری الرنانة، ومفرداته المهجورة المیتة. کما انه قلّما تأثر بموسیقى اشعار الاسلوب الخراسانی الکلاسیک وکانت الاشکال بسیطة سهلة من الناحیة الفنیة لکن منذ سنة ۱۹۲۱ حدثت تغیرات فی المناخ السیاسی الایرانی ادّت الى تنحّی الاسلوب الشعری الشائع فی مرحلة المشروطیة باتجاه اسلوب الکنائیة والرمزیة، وفی النتیجة نحو اسلوب اکثر ادبیة، وکلما ابتعدنا عن ذلک التاریخ حتى عام ۱۹۴۱ بدا الامر اکثر جلاء ووضوحا، فشعراء هذه المرحلة اهتموا اکثر بقضیة اللغة والشکل والخیال، وفی نهایة المطاف تمّت خطوات نحو التجدید الشعری لعلّ ابرز رواده:
۱ - ایرج میرزا: وذلک فی السنوات الاولى لهذه المرحلة، وفی مجال لغة الشعر.
۲ - ملک الشعراء بهار: ولا سیما فی اشعاره من امثال: «شباهنک»، ایقاع اللیل، «کبوتران من» حمائمی، وذلک فی مجال الوزن الشعری واشکال الوصف.
۳ - میرزا یحیى دولت آبادی: وقد سعى فی اشعاره لاستخدام وزن لاوجود له فی عروض الشعر الفارسی، کشعره «صبحدم»، الشفق.
۴ - رشید یاسمی: وقد سعى جاداً لادخال المضامین القدیمة فی شعره مستفیدا من اوزان الرباعیات «دوبیتی» والقطعات ذات البنود المتفاوتة فی القافیة والمتحدة فی العروض.
۵ - بروین اعتصامی: وقد خطت خطوات مهمة على طریق التجدید فی شکل الشعر القدیم، من ذلک ایجاد نوع «ترکیب البند»، والسعی للاستفادة من القوالب غیر الشائعة فی الشعر الکلاسیکی، کذلک من خلال طرحها لقضایا اجتماعیة وانسانیة فی لحن صمیمی جدا قلما تجد له نظیرا فی الشعر الفارسی حتى عصرها.
۶ - فرخی الیزدی: وقد انشد الغزل السیاسی فی ابهى صوره، واضفى روحا سیاسیة وسمات ثوریة جدیدة على الغزل الفارسی خارج عوالم ثنائیات الشمعة والفراشة، الوردة والبلبل.
۷ - ابوالقاسم اللاهوتی: وقد کان آنذاک خارج ایرج لکنه خطا خطوات مهمة فی طریق التحول الشکلی والمضمونی فی الشعر ولعل اعماله یمکن تناولها من ناحیة اللغة الشعریة، علاوة على المعانی والمضامین التی اوردها الى عوالم الشعر.

فی تلک الاثناء، ما بین اعوام ۱۹۲۱ و۱۹۳۹ کان نیمایوشیج منشغلا بمشروعه التجدیدی الخاص، وقد ادرک جلیا ان التجدید الذی یعرضه المعاصرون محدود فی مجمله وهو احادیّ الجانب، فمن کان شعره قویا عاطفیا کان ضعیف الخیال، وامّا من کان شعره یحوی جدّة وحداثة، فهو یعانی قصورا فی جوانب اخرى لذا فقد راح نیما یسعى لتحقیق ترکیب متعادل یجمع کل عناصر البناء الشعری، فحاول ان ینشد شعرا یبوح بعواطف عصره الانسانیة، عواطف تحوی عناصر التصویر والخیال بشکل غیر تکراری.
والحق ان هدفا کهذا قد یستعصی نیله بسهولة، لذا فقد بدأ نیما یدرک رویدا رویداً ان اوزان الشعر الفارسی القدیمة تضیق ذرعا بمقاصده الى ان ابدع قصیدته «الغراب» سنة ،۱۹۳۹ ونشرها فی مجلة «الموسیقى» فتحقق مقصودة المنشود. بعدئذ، ولا سیما بعد سنة ۱۹۴۱ نشر نیما نماذج رفیعة من هذا النوع الشعری واذا کان المحافظون قد واجهوها بالفتور واللامبالاة، بل واحیانا بالغضب والنفور، الاّ ان شبانا من امثال فریدون توللی قد تلقوها بنظرة مختلفة. وشاعت اشعار من ذلک النوع الشعری بین الشباب، کان بعضها مطابقا تماما للملاحظات التی راعاها نیما، بینما عانى الاخر من التشت والاضطراب.
لعل اول دیوان شعر جدید اسمه «جرقه» ای الشرارة، وقد نشر عام ،۱۹۴۵ وصاحبه اسمه منوجهر شیبانی، وقد تاثر هذا الشاعر الشاب بشکل مباشر بالشعر النیمائی. ورویدا رویدا بدأت دور النشر تطبع اشعار من هذا النوع اغلب هذه الاشعار تشبه شعر نیما من ناحیة عدم رعایتها للاوزان الکلاسیکیة فحسب، بینما نجد ان معظم النقاط الدقیقة التی کانت مجالا لاهتمامه وتأملّه خلال سنوات طویلة، قلّما تثیر الاخرین.
قبل التعّرض لخصائص الشعر النیمائی الحر، ینبغی الاشارة الى ان نیما فی المرحلة الفاصلة بین بدایاته الشعریة، وحتى وصوله لمرحلة الشعر الحرّ کان لدیه عدّة محاولات تجدیدیة، ففی عام ۱۹۲۱ نشر قصیدته «افسانة» ای الاسطورة. وقد کان صدى هذه القصیدة کبیرا فی فضاء الادب آنذاک، سواء من الناحیة الشکلیة او العاطفیة، وایضا من الناحیة الموسیقیة.
ان «افسانة» منظومة غنائیة تختلف کلیا عن باقی نماذج الشعر الغنائی الموجودة فی کل الادب الفارسی، ومع انها من ناحیة المضمون اثر رومانسی، والرومانسیة بمعناها الاصطلاحی کانت جدیدة آنذاک، الا انها جدیرة بالمطالعة لکونها ترسم تأملات وعواطف قروی فی مدینة وفق رؤاه تجاه الحیاة والطبیعة.
کما تأتی اهمیتها من کونها تشکل خطوة نحو الشعر الدرامی والمسرحی فی ادبنا المنظوم وذلک بسبب الحوار الموجود فیها.
و«افسانة» ذات ایقاع جدید، ووزن عذب وجذاب لا نظیر له من قبل سوى لدى شاعرین هما ادیب النیسابوری وحبیب الخراسان، اما فی الشعر الرسمی فلا مثیل له لکن ربما وجد شبیه لوزنها فی المراثی الشعبیة.
قبل «افسانة» انشد نیما مثنویا بعنوان «برای دلهای خونین» ای: لاجل القلوب المدماة، والذی یعد من أثاره البسیطة فی فترة شبابه، فهو اثر ضعیف جدا وفق معاییر الشعر الکلاسیکی، لکن ثمة روح رومانسیة تخّیم على اشعار هذا الاثر بشکل لم یسبق وجوده فی الادب الفارسی، کما ان منظومة «خانوادة سرباز» ای عائلة الجندی، قد انشدت ایضا فی تلک السنوات، وهی جزء من مساعی نیما للوصول الى مقصوده الاصلی، لکن التوفیق لم یحالفها کما حالف قصیدة «افسانة».
علاوة على هذه القصائد الثلاث فقد نشر نیما حینئذ قطعات شعریة نحو «ای شب» یالیل، ویمکن ان نلمس تأثیرها فی اشعار تلک الایام على کل حال یمکن ان نوجز سمات اعمال نیما تلک بما یلی:
۱ - السعی لایجاد موسیقى شعریة جدیدة کما فی اشعاره «افسانة» «خانوادة سرباز».
۲ - السعی لتسجیل المشاعر الانسانیة الاجتماعیة کما فی «خانوادة سرباز» والاحساس بالوحدة والغربة والذی یُعد من الخصائص الرومانسیة آنذاک، کما فی شعره «افسانة» برای دلهای خونین.
۳ - السعی للوصول الى رؤیة جدیدة تختلف عن صور الخیال التقلیدیة کما فی «افسانة» و«ای شب».
والحق ان هذه السمات یتمتع کل منها بأهمیة وجمالیة نسبیة، والعبرة فی ابداع شعر یلّم شمل جمیع هذه الخصائص. ولعلّ هذا ما حدث بالفعل فی شعری نیما «غراب»، «ققنوس»، فقد توافرت فیهما عناصر العاطفة والایقاع بل حتى اللغة، بشکل منسجم وجدید، وقد نشر نیما اولى نماذج الشعر الحر عام ،۱۹۴۱ الامر الذی لفت الشعر انتباه الشباب الیه فیما بعد .

در صورت نیاز به ترجمه حرفه ای برای زبان عربی یا فارسی حتما با ما تماس بگیرید .در ضمن می توانید علاوه بر استفاده از قیمتهای بسیار مناسب ما جهت ترجمه متون و ترجمه همزمان هر دو زبان عربی و فارسی ،میتوانید از خدمات مشاوره ما از طریق تلفن به شکل مجانی استفاده کنید. شماره تماس  ٠٩١٩۶٣٢٣٣۶٠و یا به این ایمیل نامه بنویسید  saeid.1000@gmail.com ما با کمال افتخار اماده کمک به شما هستیم/سعید

نویسنده : سعید ; ساعت ۱:٢٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/۱٠/۱۱
    پيام هاي ديگران()   لینک